BALIKÇI GEMİLERİNDE YAPILAN ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
Resmi Gazete Tarihi: 27.11.2004 Resmi Gazete Sayısı: 25653

BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, balıkçı gemilerinde yapılan işlerde işçilerin sağlık ve güvenliğinin korunması için alınması gerekli önlemleri belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren balıkçı gemilerinde yapılan işleri kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine dayanılarak düzenlenmiş ve 23/11/1993 tarihli ve 93/103/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifi esas alınarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
Balıkçı Gemisi: Ticari amaçla denizden balık veya diğer canlıları avlamak veya avlayıp işlemekte kullanılan, Türk Bayrağı taşıyan herhangi bir gemiyi,
Yeni Balıkçı Gemisi: Tam boyu 15 metre veya daha fazla olan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte veya sonraki bir tarihte:
a) İnşa veya büyük dönüşüm sözleşmesi yapılmış ya da
b) Yapım veya büyük dönüşüm sözleşmesi bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış ancak, bu tarihten 3 yıl ve daha fazla süre sonunda teslim edilecek olan ya da
c) Yapım sözleşmesi olmaması durumunda;
1) Omurgası kızağa konmuş,
2) İnşasına başlanmış veya
3) En az 50 tonluk kısmının ya da tahmini toplam kütlesinin en az %1 inin montajı (hangisi daha az ise), bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte veya daha sonra yapılmış olan gemiyi.
Mevcut Balıkçı Gemisi: Yeni olmayan ve tam boyu 18 metre veya daha fazla olan balıkçı gemisini,
Gemi: Yeni veya mevcut herhangi bir balıkçı gemisini,
İşçi: Yardımcı olarak çalışanlar ve stajyerler de dahil, limanda görev yapan personel ve kılavuz kaptanlar hariç, gemide çalışan kişiyi,
Gemi Sahibi/Donatan: Geminin üzerine kayıtlı olduğu kişiyi veya gemi kısmen veya tamamen bir başka gerçek veya tüzel kişi tarafından, bir anlaşma çerçevesinde işletiliyorsa; işleten gerçek veya tüzel kişiyi,
Kaptan: Gemiyi sevk ve idare eden veya gemiden sorumlu olan işçiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenin Yükümlülükleri
Genel Hükümler
Madde 5 — Gemi sahipleri aşağıdaki önlemleri almakla yükümlüdür.
a) Gemi sahibi, kaptanın sorumluluğu saklı kalmak kaydı ile geminin, özellikle öngörülebilir meteorolojik koşullarda işçilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmadan, kullanılmasını sağlar.
b) Kaptanın dışında kalan diğer işçilerin karşı karşıya kaldıkları ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda çalışma yerini veya tehlikeli bölgeyi veya gemiyi terk eden işçilerin bu hareketleri nedeniyle dezavantajlı duruma düşmeyecekleri ve herhangi bir zarar görmeyecekleri tedbirleri alır.
c) Denizde işçilerin sağlık ve güvenliğini etkileyen veya etkileyebilecek herhangi bir olayın meydana geldiği durumlarda bu olayı ayrıntılı olarak bir rapor halinde balıkçı gemisinin işyeri olarak bağlı bulunduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne ve olayın meydana geldiği mahallin bağlı bulunduğu Liman Başkanlığına bildirir. Olay gemi jurnaline yazılır, jurnal tutma mecburiyeti olmayan gemilerde ise raporun bir örneği saklanır.
Yeni Balıkçı Gemileri
Madde 6 — Yeni balıkçı gemileri Ek-I’de belirtilen asgari sağlık ve güvenlik gereklerine uygun olacaktır.
Büyük Onarım, Dönüşüm ve Değişiklikler
Madde 7 — Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra gemilerde yapılacak büyük onarım, dönüşüm veya değişiklikler Ek-I’de belirtilen asgari gereklere uygun olarak yapılır.
Ekipman ve Bakım
Madde 8 — Gemi sahipleri/donatanlar, kaptanın sorumluluğu saklı kalmak kaydı ile işçilerin sağlık ve güvenliklerinin korunması için, aşağıdaki önlemleri alır;
a) Gemilerin ve bunların özellikle Ek-I ve Ek-II’de belirtilen bütün aksam ve ekipmanının teknik bakımı yapılacak, işçilerin sağlık ve güvenliğini etkileyecek herhangi bir arıza en kısa sürede giderilir.
b) Gemiler ve bunların bütün aksam ve ekipmanı düzenli olarak temizlenir, uygun hijyen koşullarında olması sağlanır.
c) Gemide yeterli sayıda uygun acil durum ve can kurtarma ekipmanı kullanıma hazır halde bulundurulur.
d) Ek-III’de belirtilen can kurtarma ve hayatta kalma ekipmanı ile ilgili olarak gerekli önlemler alınır.
e) Kişisel koruyucu ekipman, 11/2/2004 tarihli ve 25370 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydı ile bu Yönetmelik Ek-IV’de belirtilen özelliklere uygun olur.
İşçilerin sağlık ve güvenliğinin korunması ile ilgili olarak gemi sahibi kaptana, bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için, gerekli her türlü imkanı sağlar.
İşçilerin Bilgilendirilmesi
Madde 9 — Gemi sahipleri/donatanlar veya kaptan tarafından, gemilerde çalışan işçiler ve/veya temsilcileri, geminin tümü ile işçinin çalışmakta olduğu bölümde veya yaptığı her işte yürütülen faaliyetler, sağlık ve güvenlik riskleri, gemilerde alınacak sağlık ve güvenlikle ilgili tüm önlemler hakkında bilgilendirilir.
İşçilere verilen bu bilgiler kolay ve anlaşılır olmalıdır.
İşçilerin Eğitimi
Madde 10 — İşçilere, gemilerde sağlık ve güvenlik, özellikle kazaların önlenmesi konusunda uygun eğitim verilir.
Bu eğitimde verilen bilgiler ve hazırlanan talimatlar tereddüte yol açmayacak şekilde net ve kolay anlaşılır olmalıdır.
Eğitim, özellikle yangınla mücadele, can kurtarma ekipmanının kullanılması, balık avlama ve çekme ekipmanının kullanılması ve el işaretleri de dahil çeşitli işaretlerin kullanılması hususlarını kapsar.
Gemideki çalışmalarda yapılan değişikliklerin gerektirmesi durumunda, işçilere verilecek eğitim güncellenir.
Gemiyi Sevk ve İdare Edecek Kişilerin Özel Eğitimi
Madde 11 — 23/6/2002 tarih ve 24794 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Seyir Halindeki Gemilerde Daha İyi Tıbbi Hizmet Verilmesi İçin Gerekli Asgari Sağlık ve Güvenlik Koşulları Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (c) bendi hükmü saklı kalmak kaydıyla, bir gemiyi sevk ve idare edecek kişiye, aşağıdaki konularda ayrıntılı eğitim verilir.
a) Gemilerde meslek hastalıklarının ve iş kazalarının önlenmesi ve herhangi bir kaza olduğunda yapılması gereken işler,
b) Öngörülebilir yükleme koşullarında ve avlanma işlemleri sırasında, geminin dengesinin ve güvenli bir durumda bulunmasının sağlanması,
c) Radyo navigasyonu ve iletişimi ile bunlarla ilgili yöntem ve kurallar.
İşçilerin Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması
Madde 12 — İş sağlığı ve güvenliği konularında ve özellikle bu Yönetmelikte ve eklerinde belirtilen konularda işçi ve/veya temsilcilerinin görüşleri alınır ve katılımları sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Geçici Madde — Mevcut balıkçı gemileri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Ek-II’de belirtilen asgari sağlık ve güvenlik gereklerine uygun hale getirilir.
Yürürlük
Madde 13 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinden 2 (iki) yıl sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 14 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

EK-I
YENİ BALIKÇI GEMİLERİNDE ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK GEREKLERİ

Bu ekte belirtilen yükümlülükler, geminin özellikleri, yürütülen işler, çalışma koşulları veya bulunan bir riskin gerektirdiği her durumda uygulanır.
1. Denize elverişlilik ve denge
1.1. Gemi denize elverişli koşullarda tutulacak, kullanımına ve amacına uygun bir şekilde donatılacaktır.
1.2. Geminin dengesi ile ilgili bilgi ve dokümanlar gemide bulunacak ve seyirden sorumlu personel bu bilgilere kolayca ulaşabileceklerdir.
1.3. Gemilerin, amaçlanan bütün hizmet koşullarında, dengede olması sağlanacaktır.
Kaptan, geminin dengesinin sağlanması ve bunun korunması için gerekli bütün önlemleri alacaktır.
Geminin dengesinin sağlanması ile ilgili kural ve talimatlara kesinlikle uyulacaktır.
2. Mekanik ve elektrik donanım
2.1. Elektrik donanımı:
- Mürettebatın ve geminin elektriğin tehlikelerinden korunmasını,
- Gemideki olağan işleyişi ve yaşam koşullarını sürdürmek için gerekli ekipmanın bir acil güç kaynağına gereksinim duymadan çalışmasını,
- Bütün acil durumlarda güvenlik için gerekli elektrik ekipmanının çalışabilir durumda olmasını,
sağlayacak ve herhangi bir tehlike yaratmayacak şekilde tasarlanacak ve yapılacaktır.
2.2. Gemide acil durumlarda kullanılmak üzere acil elektrik güç kaynağı bulunacaktır.
Acil elektrik güç kaynağı, açık gemiler hariç, makina dairesinin dışına konulacak ve herhangi bir yangın veya ana elektrik donanımının çalışmadığı diğer durumlarda, aşağıdaki sistemlerin en az üç saat süreyle aynı anda çalışmasını sağlayabilecek şekilde düzenlenecektir.
- Dahili haberleşme sistemi, yangın dedektörleri ve acil durum sinyalleri,
- Seyir fenerleri ve acil durum aydınlatması,
- Telsiz haberleşme donanımı,
- Varsa, acil durum elektrikli yangın pompası.
Acil durum elektrik güç kaynağının akü bataryası olması durumunda; ana elektrik güç kaynağı arızalandığında, akü bataryası otomatik olarak acil durum elektrik panosuna bağlanacak ve yukarıda belirtilen sistemlere en az üç saatlik süre ile kesintisiz enerji sağlayabilecek güçte olacaktır.
Ana elektrik panosu ile acil durum elektrik panosu, mümkün olduğunca, her ikisi birden suya veya yangına maruz kalmayacak biçimde yerleştirilecektir.
2.3. Panolar görünür şekilde işaretlenecek, sigortaların değerlerine uygun kullanılıp kullanılmadığı düzenli aralıklarla kontrol edilecektir. Sigorta buşonları tel sarılmak suretiyle tekrar kullanılmayacaktır.
2.4. Elektrik bataryalarının muhafaza edildiği yerler, uygun şekilde havalandırılacaktır.
2.5. Seyir için kullanılan tüm elektronik aygıtlar sık ve düzenli aralıklarla test edilecek ve çalışır durumda olması sağlanacaktır.
2.6. Kaldırmada kullanılan tüm iş ekipmanının kontrol ve testleri düzenli aralıklarla yapılacaktır.
2.7. Kaldırma ve çekme araçlarının bütün parçalarının ve ilgili ekipmanların düzenli olarak bakımları yapılacak ve çalışır durumda olması sağlanacaktır.
2.8. Soğutma tesisleri ve basınçlı hava sistemlerinin kontrol ve testleri düzenli aralıklarla yapılacak ve çalışır durumda olması sağlanacaktır.
2.9. Havadan ağır gazların kullanıldığı pişirme ve mutfak ekipmanları, sadece iyi havalandırılmış alanlarda kullanılacak ve tehlikeli gaz birikimi önlenecektir.
Yanıcı ve diğer tehlikeli gazlar içeren tüpler, belirgin bir biçimde ve içeriklerine uygun şekilde işaretlenecek ve açık güvertelerde istiflenecektir.
Tüm vanalar, basınç regülatörleri ve tüplerden gelen borular hasara karşı korunacaktır.
3. Telsiz haberleşme donanımı
Telsiz haberleşme donanımı, radyo dalgalarının yayılması için normal şartlar dikkate alınarak kıyıda veya karada bulunan en az bir istasyon ile sürekli iletişim kurulabilecek özellikte olacaktır.
4. Acil kaçış yolları ve çıkışlar
4.1. Acil kaçış yolu ve acil çıkış olarak kullanılacak yollarda ve çıkışlarda engel bulunmayacak ve buralara kolayca erişilebilecek, doğrudan açık güverteye veya güvenli bir alana açılacak ve oradan cankurtaran sandallarına ulaşılabilecek şekilde olacaktır. Böylece işçilerin çalışma yerlerini veya yaşama alanlarını mümkün olduğunca çabuk ve güvenli biçimde terk etmeleri sağlanacaktır.
4.2. Acil kaçış yolu ve acil çıkış olarak kullanılacak yol ve çıkışların sayısı, dağılımı ve boyutları; çalışma yerlerinin ve yaşama alanlarının kullanımına, ekipman ve boyutları ile çalışabilecek maksimum işçi sayısına uygun olacaktır.
Acil çıkış olarak kullanılabilen ve kapalı olan çıkışlar, bir acil durumda herhangi bir işçi veya kurtarma ekibince derhal ve kolayca kullanılabilir özellikte olacaktır.
4.3. Acil durum kapıları ile diğer acil çıkışlar, bulundukları yerler ve özel işlevlerine uygun yeterli hava ve su sızdırmaz özellikte olacaktır.
Acil durum kapıları ve diğer acil çıkışlar, geminin su sızdırmaz bölmeleri kadar yangına dayanıklı olacaktır.
4.4. Acil durum yolları ve çıkışları, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun olarak işaretlenecektir.
Bu işaretler uygun yerlere konulacak ve dayanıklı olacaktır.
4.5. Aydınlatma gerektiren kaçış yolları ve yerleri ile acil çıkışlar, aydınlatma sisteminde meydana gelebilecek herhangi bir arıza durumunda da yeterli aydınlatma sağlayacak acil durum aydınlatma sistemi ile donatılacaktır.
5. Yangın algılama ve yangınla mücadele
5.1. Geminin boyutları ve kullanım şekli, mevcut ekipman, gemide bulunan maddelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile gemide bulunabilecek en çok kişi sayısı dikkate alınarak, yaşam bölümleri ve kapalı çalışma yerleri, makine dairesi ve balık ambarı da dahil, uygun yangın söndürme ekipmanı ile ve gerektiğinde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri ile donatılacaktır.
5.2. Yangın söndürme ekipmanı uygun yerlerde ve daima çalışır durumda tutulacak ve acil kullanım için kolay erişilebilir olacaktır.
İşçiler, yangın söndürme ekipmanının yerleri, çalışma şekilleri ve nasıl kullanılması gerektiği konusunda eğitilecektir.
Yangın söndürücülerin ve diğer taşınabilir yangın söndürme ekipmanının var olup olmadığı, gemi yola çıkmadan önce daima kontrol edilecektir.
5.3. Seyyar yangın söndürme ekipmanına kolayca erişilebilecek ve kullanımı kolay olacak ve Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun olarak işaretlenecektir.
Bu işaretler uygun yerlere konulacak ve dayanıklı olacaktır.
5.4. Yangın dedektörleri ve alarm sistemleri düzenli ve uygun aralıklarla test edilecek ve bakımları yapılacaktır.
5.5. Düzenli aralıklarla yangın söndürme tatbikatları yapılacaktır.
6. Kapalı çalışma yerlerinin havalandırılması
Kapalı işyerlerinde çalışma şekline ve çalışanların yaptıkları işe göre, ihtiyaç duyacakları yeterli temiz hava bulunması sağlanacaktır.
Mekanik havalandırma sistemi kullanıldığında sistemin her zaman çalışır durumda olması sağlanacaktır.
7. Ortam sıcaklığı
7.1. Çalışma yerlerindeki ortam sıcaklığı, çalışma saatleri süresince, kullanılan çalışma yöntemleri, çalışanların harcadıkları güç ve geminin bulunduğu yerlerdeki hava koşulları ve bu koşullarda olabilecek değişiklikler dikkate alınarak, insan yapısına uygun olacaktır.
7.2. Yaşam bölümleri, sıhhi bölümler, kantinler ve ilk yardım odaları, kullanım amacına göre yeterli sıcaklıkta olacaktır.
8. Aydınlatma
8.1. Çalışma yerleri mümkün olduğu ölçüde yeterli gün ışığı almalıdır. Ayrıca, çalışma yerleri, işçilerin sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atmadan veya diğer gemileri riske sokmadan balıkçılık işlemleri için uygun suni aydınlatma sistemi ile donatılacaktır.
8.2. Çalışma alanlarında, basamaklarda, merdivenlerde ve geçiş yollarındaki aydınlatma tesisatı, işçiler için kaza riski oluşturmayacak ve geminin seyri için engel yaratmayacaktır.
8.3. Aydınlatma sistemindeki herhangi bir arızanın çalışanlar için risk oluşturabileceği yerlerde yeterli aydınlatmayı sağlayacak acil aydınlatma sistemi bulunacaktır.
8.4. Acil aydınlatmanın verimli çalışması sağlanacak ve düzenli aralıklarla test edilecektir.
9. Güverteler, su geçirmez bölmeler ve başaltı
9.1. İşçilerin bulunabileceği bütün alanlar, kaymaz malzemeden yapılmış olacak veya kaymayı ve düşmeyi önleyen araçlarla donatılacak ve buralarda mümkün olduğunca engel bulunmayacaktır.
9.2. Bölmeler halindeki çalışma yerleri, yapılan işin türü ve işçilerin fiziksel aktiviteleri dikkate alınarak, yeterince ses geçirmez ve yalıtılmış olacaktır.
9.3. Çalışma alanlarındaki güverte, bölme ve başaltı yüzeyleri, hijyen kurallarına uygun şekilde temizlenebilir veya yenilenebilir malzemeden yapılmış olacaktır.
10. Kapılar
10.1. Kapılar, özel bir ekipman gerekmeden her zaman içeriden açılabilecek durumda olacaktır.
Çalışma yerlerindeki kapılar, çalışma sürerken, her iki taraftan da açılabilmelidir.
10.2. Kapılar ve özellikle kullanılması zorunlu raylı kapılar, özellikle kötü hava ve deniz koşullarında işçiler için mümkün olan en güvenli biçimde açılıp kapanabilmelidir.
11. Ulaşım yolları – tehlikeli alanlar
11.1. Geçitler, üst güvertede bulunan kamara ve benzeri alanların dış kısımları ve genel olarak bütün ulaşım yolları, gemideki çalışmalar sırasında işçilerin güvenliğini sağlayacak biçimde korkuluk, tutma demiri ve halat veya benzeri araçlarla donatılacaktır.
11.2. Eğer işçilerin güvertedeki boşluklara veya bir güverteden diğerine düşme riski varsa, buralarda yeterli koruma sağlanacaktır.
Bu koruma demir korkuluklar ile sağlanıyor ise, en az 1 metre yükseklikte olacaktır.
11.3. İşçilerin, herhangi bir çalışma veya bakım amacıyla güverte üzerindeki tesisata güvenli bir şekilde ulaşımları sağlanacaktır.
Düşmeleri önlemek için, uygun yükseklikte demir korkuluklar veya benzeri koruyucu araçlar sağlanır.
11.4. Küpeşteler veya gemiden denize düşmeyi önlemek için bulundurulan diğer araçlar uygun koşullarda tutulacaktır.
Küpeşteler, güvertede toplanan suyun çabuk atılabilmesi için firengi delikleri veya diğer benzer araçlar ile donatılacaktır.
11.5. Kıçtan trol atan ve toplayan rampalı balıkçı gemilerinde, rampanın üst kısmı, işçilerin rampaya düşme riskine karşı koruma amaçlı olarak, küpeşte veya diğer bitişik araçların yüksekliği ile aynı yükseklikte bir kapı veya başka bir koruyucu araç ile donatılacaktır.
Bu kapı veya diğer koruyucu araçlar, kolayca ve tercihan uzaktan kumanda ile açılıp kapanabilmeli ve sadece ağ atmak ve çekmek için açılmalıdır.
12. Çalışma bölümlerinin düzeni
12.1. Çalışma alanları; temiz tutulmalı ve mümkün olduğunca denizden korunmalı ve işçilerin gemi üzerinde düşmeleri veya gemiden düşmelerine karşı yeterli koruma sağlamalıdır.
Kullanım alanları, hem yükseklik hem de yüzey alanı bakımında yeterli büyüklüğe sahip olmalıdır.
12.2. Eğer makinalar, makina dairesinden kontrol ediliyorsa, makina dairesinden izole edilmiş, ses geçirmez ayrı bir bölümden kontrol edilebilmeli ve buralara makina dairesine girmeden ulaşılabilir olmalıdır. Köprüüstü, belirlenen koşullara uygun bir alan olarak değerlendirilmelidir.
12.3. Çekme ekipmanının kumanda sistemleri, operatörlerin rahatça çalışabilmeleri için uygun ve yeterli genişlikteki bir alanda tesis edilmelidir.
Çekme ekipmanı, aynı zamanda acil durdurma tertibatları da dahil olmak üzere, acil durumlar için uygun koruyucu donanımlara sahip olmalıdır.
12.4. Çekme ekipmanı operatörü, ekipmanı ve çalışan işçileri rahatça görebilecek bir görüş açısına sahip olmalıdır.
Eğer çekme ekipmanı köprüden kontrol ediliyorsa, operatör, çalışan işçileri doğrudan veya başka uygun bir araç yardımıyla açıkça görebileceği bir görüş açısına sahip olmalıdır.
12.5. Köprü ile çalışma güvertesi arasında güvenli bir haberleşme sistemi bulunmalıdır.
12.6. Balık avlama işlemleri veya güvertedeki diğer çalışmalar sırasında, mürettebatı yaklaşmakta olan ağır hava ve deniz koşullarının yaratacağı tehlike konusunda uyaracak, nitelikli bir personel bulundurulacaktır.
12.7. Koruyucu araçlar kullanılarak çıplak halatlar, palamarlar ve ekipmanın hareketli parçaları ile temasın en az olması sağlanacaktır.
12.8. Özellikle trol çeken balıkçı gemilerinde, hareketli kütleler için kumanda sistemleri tesis edilecektir. Bunun için;
- Bordadaki olta vb. balık tutma araç ve gereçleri sabitleyecek,
- Trol torbasının sallanmasını kontrol altına alacak,
donanım bulunacaktır.
13. Yaşam alanları
13.1. İşçilerin yaşam bölümlerinin ve tesislerinin yeri, yapısı, ses geçirmezliği, yalıtımı ve düzeni ve buralara ulaşım yolları; dinlenmeleri sırasında işçileri rahatsız edebilecek geminin diğer bölümlerinden gelebilecek kokulardan, gürültü ve titreşimden, hava ve deniz koşullarından koruyacak biçimde tesis edilecektir.
İşçilerin yaşam bölümleri; geminin tasarımı, ebatları ve/veya amacı doğrultusunda mümkün olduğu ölçüde, hareket ve hızlanma etkilerinin en az hissedildiği yerlerde olacaktır.
Sigara içmeyenlerin sigara dumanından rahatsız olmalarını önlemek için uygun önlemler alınacaktır.
13.2. İşçilerin yaşam bölümleri, sürekli temiz hava girişini sağlayacak ve havanın ağırlaşmasını önleyecek biçimde havalandırılacaktır.
Yaşam bölümlerinde, aşağıda belirtilen biçimde uygun aydınlatma sağlanacaktır.
- yeterli genel aydınlatma,
- dinlenmekte olan işçileri rahatsız etmemek için azaltılmış genel aydınlatma,
- her ranzada lokal aydınlatma.
13.3. Mutfak ve yemekhane bulunması durumunda, bunlar yeterli büyüklükte, iyi aydınlatılmış ve havalandırılmış ve kolay temizlenebilir özellikte olacaktır.
Yiyeceklerin saklanması için buzdolabı veya soğuk hava depoları bulunacaktır.
14. Sıhhi tesisler
14.1. Gemilerin yaşam bölümlerinde, uygun malzeme ve ekipmanla donatılmış, soğuk ve sıcak akar suyu olan banyo, tuvalet ve el yüz yıkama yerleri bulunacak ve bu alanlar uygun biçimde havalandırılacaktır.
14.2 Her işçinin elbiselerini koyabileceği uygun bir yeri olacaktır.
15. İlk yardım
Bütün gemilerde, Seyir Halindeki Gemilerde Daha İyi Tıbbî Hizmet Verilmesi için Gerekli Asgarî Sağlık ve Güvenlik Koşulları Hakkında Yönetmeliğin EK-II’de yer alan ilk yardım malzemesi bulunacaktır.
16. Borda ve giriş iskelesi
Gemiye güvenli biçimde geçişi sağlayan bir borda iskelesi, giriş iskelesi veya benzer bir donanım bulunacaktır.
17. Gürültü
Geminin büyüklüğü dikkate alınarak, çalışma yerlerindeki ve yaşam bölümlerindeki gürültü düzeyini en aza indirmek için gerekli teknik önlemler alınacaktır.

DIŞ HATLARA SEFER YAPAN GEMİLERE GİRİŞ VE ÇIKIŞIN DÜZENLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19.10.1961, No : 5/1806
İlgili Kanunun Tarihi : 14.4.1925, No : 618
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 18.11.1961, No : 10961
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi: 1, S.5

Madde 1 – Milli emniyetimizin ve gümrük haklarımızın korunması ve giriş çıkışa ait nizamın disiplin altında cereyanını sağlamak maksadiyle yabancı limanlara gidip gelen gemilerimizle limanlarımıza gelen ecnebi gemilere iş icabı veya başka sebeplerle girip çıkmak isteyen ilgililer hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Madde 2 – (Değişik : 30.9.1963 – 6/2252 K.)
Dış hatlara sefer yapan gemilerimizle ecnebi gemilere ve yurdumuza akaryakıt ve makina yağı getiren gemilere (Transit geçenler dahil) iş icabı girip çıkmak mecburiyetinde bulunan ve aşağıdaki fıkralarda yazılı olan müesseselerin talebi üzerine vazifelendirilin kimselere bir yıl süreli izin belgesi verilir. Bu belgeler takvim yılı itibariyle 1 Ocak tarihinden 31 Aralık tarihine kadar muteber olup belge sahiplerinin görevlerinin devamı halinde ilgili müesseselerce üçüncü maddedeki esaslar dairesinde yeniden belge alınır. Yeni belgeler alınıncaya kadar eskisi muteber olup ancak yeni belgelerin o yılın Mart ayı sonuna kadar alınmış olması lazımdır.
Senelik izin belgesi alacaklar:
A – Gemi acentaları:
a) Acentalar ve müdürleri,
b) Acenta adına gemilerde her türlü işlem yapmağa yetkili görevli memurları.
B – Turizm acentaları:
a) Acentalar ve müdürleri,
b) Acentalar adına turist gemilerinde işlem yapmağa yetkili görevli memurları (Gemide kendi acentasına ait turist bulunduğu takdirde)
C – Serbest puvantörler:
(Acenta mensubu puvantörler hariç olup serbest yazıcılar-puvantörler cemiyetine kayıtlı olanlar)
D – Denizcilik Bankası:
a) Denizcilik Bankası Genel Müdürlüğü ve buna bağlı bütün işletmeler müdürlüklerince görevlendirilecek personel.
E – Klas müesseseleri:
a) Bu müesseselerin yetkili uzmanları.
F – Türk armatörleri:
a) Armatörler,
b) Müdür ve müdür yardımcıları (Diğer acentalar gibi)
c) İşletme müdür ve yardımcıları,
d) Enspektörler,
f) İrtibat memurları,
G – Tusloğ Amerikan Yardım Heyeti:
a) Amerikan Tusloğ Müfreze Kumandanlıklarınca isimleri bildirilen görevli subay ve memurları.
H – İktisadi Devlet Teşekküllerine ait daireler:
a) İktisadi Devlet Teşekkülleri dairelerince bildirilecek görevli personel.
İ – Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü:
a) Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve buna bağlı bilümun liman işletmeleri müdürlüklerince liste halinde isimleri bildirilecek görevli personel.
J – Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği:
a) Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği tarafından bildirilecek görevli personel.
K – Gözetme Türk Limited Şirketi:
a) Genel Müdürlüklerince isimleri bildirilecek görevli personel
L – Türk ve yabancı petrol kumpanyaları:
a) Genel müdürlüklerince isimleri liste halinde bildirilecek görevli personel.
M – (Değişik: 5.2.1966 – 6/5959 K.) Kumanyacılar
a) Bağlı bulundukları Merkez Bankası şubelerine kayıtlı Türk uyruklu kumanyacılar.
(Kumanyacı vasfını haiz olmak şartiyle)
b) Türk uyruklu armatör veya kumanyacılar kendi gemilerine bu kayda tabi olmadan kumanya verebilirler.
Madde 3 – (Değişik : 30.9.1963 – 6/2252 K.)
Muvakkat iş ve görev icabı mezkür gemilere girip çıkmak mecburiyetinde bulunan ve umumiyetle tamirat, gece bekçiliği ve diğer müteferrik hizmetlerin ifası ve kontrolü maksadiyle görevlendirilmiş olan kimselerle gümrük komisyoncularına, ser¬¬best puvantörlere ve zaruret halinde transit gemilere girmeleri icap eden şahıslara görecekleri hizmetin sonuna kadar olmak kaydiyle yalınız bu hizmete inhisar etmek üzere geçici izin belgesi verilir.
Bu madde ile ikinci maddede sayılan işler için gemilere girmek mecburiyetinde olan kimselere verilecek geçici veya daimi belgeler için mahallin en büyük mülkiye amirine bir dilekçe ile müracaatta bulunulması ve bu dilekçeye altı aded vesikalık fotoğraf ile tasdikli iki aded nüfus hüviyet cüzdanı örneğinin eklenmesi lazımdır.
İdare amirleri tarafından bu konuda yapılacak müracaatlar üzerine gümrük muhafaza teşkilatı ve diğer ilgili yerlerden gerekli soruşturma ve inceleme yapıldıktan sonra haklarında müsbet sonuca varılanlara iş durumlarına göre daimi veya geçici belge verilir.
Madde 4 – Yabancı memleketlere gidip gelen gemilerin nezaretinin temini ile personel ve yolcularının hariçle ihtilatına meydan verilmemek üzere gerekli muhafaza tedbirlerinin ve dolayısiyle kaçakçılığı önleyici tedbirlerin alınmasında Gümrük Muhafaza Teşkilatı sorumlu olduğuna göre, sabıkalı kaçakçıların Gümrük Muhafaza Müdürlüğünde mevcut fişlerinden durumlarının tetkiki icap ettiğinden, gemilere girip çıkacak eşhasa verilecek daimi veya geçici belgelerin Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce vize olunması gerekir.
Madde 5 – İşbu vesikalar yalnız iş ve vazife için gemilere girmek üzere kullanılmağa mahsus olduklarından yolcu karşılamak veya uğurlamak maksadiyle istimal olunmaz.
Madde 6 – Mezkür belge sahibi yabancı ise 2007 sayılı kanunla ecnebilere yasak olan işleri yapamaz. Yaptığı takdirde hakkında gerekli kanuni muamele ifa edilmekle beraber belgesi geri alınır ve bir daha yenisi verilmez.
Madde 7 – Bu izin belgeleri ile yalnız yolcu salonundan ve gümrük kontrolüne tabi tutulan yerlerden gemilere girip çıkılır. Giriş ve çıkışta vazifeli zabıta ve gümrük muhafaza memurlarına, icabında askeri ulaştırma kumandanları veya bunların vazifelendirdiği kimselere belgenin gösterilmesi mecburidir.
Madde 8 – (Değişik : 30.9.1963 – 6/2252 K.)
Vazife ve iş icabı gemilere girmeleri gereken ilgili bölge ve liman işleri müdürleriyle gemi sürvey kurulu üyeleri, mahalli liman başkanı ve yardımcısı, Ulaştırma Bakanlığı Liman ve Deniz İşleri Dairesi Reisi ve Muavini, şube müdürleri, fen heyeti üyeleri ve Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Liman Dairesi Reisi ve Muavinleri, işletme müdür ve muavinleri denet memurları, Denizcilik Bankası Genel Müdürlüğü ve buna bağlı bütün işletmeler müdürlüklerince görevlendirilecek personel, askeri ulaştırma komutanları veya bunların görevlendirdiği personel, sahil sağlık merkezi doktorları, Tarım Bakanlığınca görevlendirilecek zirai karantina enspektör ve müfettişleri, Tekel Genel Müdürlüğünce ihraç edilecek alkollü içkilerin sevkinde görevli lüzumu kadar eksper ve memurları, Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından ihraç edilen afyon ile ithal edilen buğdayların yükleme ve boşaltmalarına nezaret etmek üzere görevlendirilecek uzman ve memurları, posta telgraf ve telefon idarelerine mensup koli yükleme ve posta alıp verme işlerini gören memurlar, Etibank’a ait maden yükleme işlerinde ve fabrikaları için gelen malların boşaltılmaları işlerinde görevli memurları, Petrol Ofisi tankerlerinin muayene, ölçme ve teknik işleri için gemilere girecek mahdut sayıda uzman, yüksek petrol mühendisleri ve memurları ile İktisadi Devlet Teşekküllerinin görevli memurlarının lüzumu halinde gemilere girebilmeleri için belge verilmesinde idari makamlarca inceleme ve soruşturma yapılmasına lüzum yoktur. Bunlara yapacakları işin mahiyetine göre bağlı bulundukları dairelerinin isteği üzerine daimi veya geçici belge verilir. Ancak bunlar da diğer iş sahipleri gibi gemilere giriş ve çıkışında belgelerini ilgili memurlara göstermeye mecburdurlar.
Madde 9 – Zabıta ve Gümrük Teşkilatlarınca yapılan tahkikat ve tetkikat sonunda haklarında müsbet netice elde edilemiyenlerin gemilere girmelerine müsaade edilmez. Evvelce belge almış olup sonradan kaçakcılık vesair sebeplerle gemilere girmeleri mahzurlu olan kimselerin belgeleri geri alınır ve bir daha yenisi verilmez.
Yolcu salonlarında vazifelilerle uğurlamak ve karşılamak maksadiyle gemilere girecek eşhasa tatbik olunacak muamele
Madde 10 – Geliş ve gidişte yolcu gemilerine yalnız hasta ve malül olan yolcularına refakat etmesi gereken yakınları mahallin en yüksek zabıta amiri ile Gümrük Başmüdürlüğünden alacakları müşterek müsaade kağıdı ile girebileceklerdir.
Resmi bir vazife ile giden veya gelen Türk veya ecnebi şahsiyetleri yolcu etmek veya karşılamak zaruretinde olanlara da keza zabıta amiri (Emniyet Müdürü, olmayan yerlerde jandarma kumandanı) ile Gümrük Baş Müdüründen alacakları müşterek imzalı müsaade kağıdı ile gemilere girmelerine müsaade edilecektir.
Gümrük Baş Müdürü, zabıta amiri tarafından imza edilecek belgeler münhasıran yukardaki iki hususta zabıta amiri ve gümrük baş müdürü, bulunmadığı takdirde muavini ile alakalı şube müdürü veya Salon Gümrük Müdürü tarafından imza edilecek ve kime verildiği de her iki makama bildirilecektir.
Madde 11 – Vazifeli olmayan ilgili memurların da, resmi elbiselerinden veya memuriyet ünvanlarından istifade ederek gemiye girmelerine mahal vermemek için vazifeleri itibariyle yolcu gemilerine girmeleri zaruri olan zabıta, gümrük, muhafaza, gümrük, deniz yolları, sahil sıhhiye, bölge liman ve deniz işleri Müdürlükleri ile liman başkanlıklarının mütaakıp fıkralarda gösterilen şekilde iş görmeleri gerekir:

A) Gemilerin merdiven başlarında nöbetçi olarak zabıta ve muhafaza memuru bulundurulacaktır.
B) Gemilerde arama vazifesi almış olan resmi elbiseli zabıta ve muhafaza memurları grup halinde ve amirleri ile gemilere gireceklerinden gemide merdiven başlarındaki nöbetçi zabıta ve muhafaza memurları bunlardan ayrıca vesika aramıyacaktır.
C) Münferiden gemide vazifelendirilecek olan zabıta, gümrük, gümrük muhafaza, istihbarat teşkilatına mensup sivil veya resmi memurların yanında o gün gemide görevlendirildiklerine dair mensup oldukları resmi merciler tarafından verilmiş bir belge mutlaka bulunacaktır.
D) İkinci maddede yazılı teşkilata mensup resmi veya askeri memurların A, B, C fıkralarında zikredilen şekiller dışında gemilere girmelerine katiyen müsaade edilmiyecektir.
Madde 12 – Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi ve Denizcilik Bankası T. A. O. Genel Müdürlükleri, Bölge Liman ve Deniz İşleri Müdürleri, liman başkanları ile Sahil Sıhhiye Teşkilatı mensuplarından vazifeli olanlar mensup bulundukları dairelere önceden memuriyet sıfat ve isimleri liste halinde alakalı emniyet ve gümrük teşkilatına bildirilmiş olmak ve gümrük kontrolünden geçmek şartiyle hüviyet varakalarını (Kimlik belgelerini) göstererek gemilere girip çıkabilirler.
Madde 13 – Resmi heyetlerle resmi şahısları uğurlamaya veya karşılamaya memur edilip 14 üncü maddede sayılan zevat dışında kalanların Emniyet ve Gümrük Baş Müdürünün verecekleri müşterek belge ile gemilere girmeleri mümkündür.
Madde 14 – Mahallin en büyük mülki ve askeri amirleriyle, Örfi İdare, Mahalli Mıntaka, Merkez, Deniz, Hava Kuvvetleri Kumandanları ile Emniyet Müdürü ve Jandarma Kumandanı,Cumhuriyet Savcısı, Bölge Liman ve Deniz İşleri Müdürleri ve Liman Başkanları, Devlet Demir Yolları İşletmesi Müdür ve muavinleri izin belgesiz olarak gemilere serbestçe girip çıkabilirler.
Madde 15 – Cumhuriyet Senatosu üyeleri ile milletvekilleri yolcu salonunda ve iç kapısındaki ve gemi merdivenindeki memurlara lüzum hissettikleri hallerde hüviyetlerini göstermek suretiyle serbestçe gemiye girip çıkabilirler.
Madde 16 – Türkiye’de mukim ecnebi elçi, maslahatgüzar, elçilik müsteşar ve katipleri ile ataşelerinin ve vazifesi Türkiye’de olan ecnebi başkonsolosları, konsolos ve muavinleri ile fahri konsolosların kimlik belgelerini (Dışişleri Bakanlığımızdan veya valiliklerimizden verilmiş olacaktır.) İbraz etmek suretiyle gemilere girmeleri caizdir.

Madde 17 – Liman işletmelerince tahmil ve tahliye ve her türlü liman işletme hizmetleri için tefrik edilmiş olan personele mahalli idare ve gümrük amirlerince fotoğraflı daimi giriş belgesi tanzim edilip verilir. Bunun dışında gemilerde husule gelecek arızalarda mahalli işletmeatelyelerinde tamirine işletmece karar verilmesi halinde alakalı elemanların alet ve cihazlariyle birlikte gemilere süratle girebilmelerini teminen mahalli emniyet ve gümrük amirlerince Liman İşletme Müdürlüklerine kafi miktarda “Hamiline mahsus” giriş belgesi verilir.
Madde 18 – Şahsa mahsus giriş kartını hamil bulunan personelden vazifesini terkedenlerin kartı idari makamlarca istirdat edilir. Yeniden bu hizmete girecek olan personele de giriş kartı verilir.
Madde 19 – Gemilerde vazifeli olduğuna dair mensup bulundukları elçiliklerin veya konsoloslukların resmi mektubunu hamil olan elçilik ve konsolosluk mensuplarının da emniyet müdürü ile gümrük başmüdürünün müşterek müsaadesi ile gemilere girmelerine mani olunmıyacaktır.
Madde 20 – Sarı Basın kartı hamili Türk ve ecnebi gazetecilerin de, müsaade vermeye yetkili makamlarca mahzur görülmediği ahvalde, kartlarını göstermek suretiyle gemiye girmeleri mümkündür.
Madde 21 – Yabancı Devletler limanlarında Türk gemi kaptan ve mürettebatına müşkilat çıkarmaya tevessül edecek veya çıkaracak Devlet tebaalılarına mukabele-bilmisil olarak işlem yapılır.
Madde 22 – Bu Yönetmelik hükümleri bütün limanlarımızda uygulanır.
Ek Madde – (Ek : 30.9.1963 – 6/2252 K.)
NATO mensuplarından subay, astsubay ve sivil personelin yurt dışından gelen ve yurt dışına gidecek olan aynı teşkilat mensuplarını gemide karşılamak veya uğurlamak maksadiyle ve yine dış hatlara sefer yapan yerli ve yabancı bilümum gemilerde yapılacak balo, düğün davet ve emsali merasimlerde bulunacak davetlilere gemiye girme müsaadesi verilmesi valilerin takdir ve yetkisine bağlıdır.
Madde 23 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 24 – Bu Yönetmelik hükümlerini Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri, Gümrük ve Tekel, Ulaştırma Bakanları yürütür.